CFTS #5: 2020/11/06

C

Chào mừng mọi người đến với Cà-fê thứ Sáu số 5! ☕

Sau một tuần vắng bóng, nay tôi lại có thời gian viết đôi dòng.

Đầu tiên là một lời tự thú: hai tháng nay tôi không đọc cuốn sách nào. Nếu là tôi của ngày xưa (tức là khoảng đầu năm nay), có lẽ tôi sẽ giận tôi lắm, vì tôi đặt mục tiêu đọc 50 cuốn sách trong năm nay, tính ra tầm 1 cuốn 1 tuần. Nhưng bây giờ tôi khôn ra hơn một chút, mới thấy đọc liên tục như vậy là dại. Cũng như luyện tập thể hình, chúng ta phải luân phiên tập-nghỉ để cơ thể có thời gian hồi phục, thì đọc sách cũng phải có thời gian nghỉ xen kẽ: để chúng ta thực hành, hoặc chí ít là suy ngẫm về những gì đã học được, hoặc liên kết những gì mới biết với những gì đã biết để tìm ra cái gọi là “insight” đáng chia sẻ.

[[Nat Eliason]], vốn có tiếng với những ghi chép từ sách, đưa ra 6 lý do tại sao chúng ta nên đọc ít và đọc chậm.

1. Sách hay thì phải đọc chậm. Chúng ta cần thời gian để tiêu hoá thông tin.

2. Sách hay thì phải đọc đi đọc lại. Mỗi khi quay lại, chúng ta có thể lấy thêm giá trị từ cuốn sách, vì chúng ta đã lớn hơn, từng trải hơn, có quan điểm rộng hơn. Nhìn lại ghi chép cũ cũng là cách quan sát xem chúng ta đã thay đổi như thế nào.

3. Đọc là phải ghi chép. Và ghi chép thì cần thời giờ và công sức. Đó là chưa kể quá trình xử lý ghi chép để ý sinh thêm ý.

4. Đọc sách khó để đọc tốt hơn. Cũng như các kỹ năng khác, đọc cũng có cấp độ. Nếu chúng ta chỉ đọc những cuốn sách dễ, thì trình độ đọc của chúng ta không thể cao thêm được. Nếu đặt mục tiêu đọc nhiều sách, chúng ta sẽ có xu hướng bỏ qua sách khó.

5. Mạnh dạn bỏ đọc. Nếu cuốn sách không đem lại giá trị gì cho bạn, hãy tôn trọng thời gian của chính mình và bỏ nó qua một bên.

6. Sách “đổi đời” thường dài. Những cuốn sách có tác động sâu sắc nhất thường khá dày. Nếu cố đọc cho được 52 cuốn sách trong một năm, những cuốn sách ấy có lẽ sẽ không bao giờ nằm trên tay chúng ta. (Cuốn có ảnh hưởng sâu sắc bậc nhất với tôi là Hồi ký Nguyễn Hiến Lê, dài 700 trang.)

Trong lúc lướt qua phần bình luận của video trên, tôi vô tình nhặt được một khái niệm khá hay: hiệu ứng Lindy (hay quy tắc Lindy).

Định nghĩa từ Wikipedia

Hiệu ứng Lindy có nghĩa là, đối với một số thứ sẽ không chết một cách tự nhiên, chẳng hạn như công nghệ hoặc ý tưởng, tuổi thọ của chúng tỷ lệ thuận với sự tồn tại hiện tại của chúng. Tức là cứ tồn tại được một khoảng thời gian thì tuổi thọ còn lại của nó sẽ tăng lên một chút. Ngược lại, những thứ sinh học hay cơ học đều đi theo đường cong bồn tắm, sau “thời thơ ấu”, tỷ lệ tử vong sẽ tăng lên theo thời gian.

Nói cách khác, thời gian có thể dự đoán được giá trị. Giá trị của một thứ tăng cao gấp bội phần nếu nó vượt qua được thử thách của thời gian.

Áp dụng hiệu ứng Lindy vào việc chọn sách, ta có thể nói rằng: những cuốn sách hay cách đây hàng trăm năm sẽ có giá trị cao hơn gấp nhiều lần so với những cuốn sách hay gần đây.

Hoá ra đây cũng có thể là lý do giải thích tại sao tôi chọn Stoicism làm triết lý sống: vì giá trị của nó đã tồn tại hơn 2000 năm.

Cuối cùng, tôi xin chia sẻ với mọi người lời khuyên của Trương Tam Phong dành cho Trương Vô Kỵ trong phim Ỷ Thiên Đồ Long Ký (1986, hãy nhớ hiệu ứng Lindy). Xin thú thực tôi không biết chút gì về thể loại kiếm hiệp, cũng không nắm hết ngữ cảnh của câu thoại, nhưng tôi thấy lẽ sống ở đời có thể gói gọn lại trong những câu nói này (tôi thấy clip ở Facebook thầy Lê Huy Lâm, rồi xin thầy cờ-nhíp để có thể xem đi xem lại, học thuộc làm khẩu quyết 😄):

Vô Kỵ, chuyện trên thế gian, không có thiện, không có ác, không có đúng, không có sai. Có gì thiện, ác, đúng, sai, chỉ coi tấm lòng mà thôi. Sở dĩ cháu bị vương vấn, là vì cháu quá coi trọng cảm nghĩ của người khác. Thật ra, làm người chỉ cần không thẹn với lòng, thì sẽ được vui mừng. Buồn trong lòng ta, vui cũng trong lòng ta. Ngoại vật đối với ta có quan hệ gì chứ.

Chúc mọi người một cuối tuần an nhiên!

P.S. Ý nghĩ trì hoãn CFTS #5 thêm một tuần đã nảy ra trong đầu, nhưng tôi quyết làm theo lời [[James Clear]], tác giả cuốn Atomic Habits: Never Miss Twice. Và hiện tại tôi đang cảm thấy rất đã!

Về tác giả

quang

Quang tốt nghiệp Đại học Sư phạm TP.HCM và dạy tiếng Anh từ năm 2012.

Thêm bình luận

quang

Quang tốt nghiệp Đại học Sư phạm TP.HCM và dạy tiếng Anh từ năm 2012.

Liên hệ

Có ba miền tri thức: thứ ta biết, thứ ta biết là mình không biết, và thứ ta thậm chí không biết là mình không biết. Kết bạn, giao lưu, trao đổi và chia sẻ là cách chạm vào miền thứ ba - miền rộng lớn vô biên - nơi mà bạn có thể tìm thấy thứ thay đổi cuộc đời mình.