CFTS #4: 2020/10/09

C

Chào mừng mọi người đến với CFTS #4! ☕

☀️ C️à phê là phải uống sáng. Nhưng thôi, thỉnh thoảng chiều muộn mà thèm quá thì cũng có thể nhâm nhi một tách. Và chính xác là nhâm nhi thôi đấy. Đen đá thì chắc đánh ực một cái được, chứ một tách sữa nóng thì nhấm nháp mới thi vị.

Sống chậm lại một chút sẽ thấy đời đẹp hơn, người ta nói vậy. Nhưng thế nào là sống chậm? Theo tôi, vì không phải cái gì chậm cũng tốt, nên tốt nhất là xét xem khía cạnh nào của cuộc sống nên chậm, rồi làm.

🧘‍♀️ Chậm lại một chút

Trước hết là suy nghĩ chậm lại. [[Derek Sivers]], tác giả cuốn Anything You Want, là một người tư duy chậm. Anh cho rằng suy nghĩ đầu tiên nảy ra trong đầu thường là một suy nghĩ đã cũ, một ý tưởng mà chúng ta vốn đã nghĩ ra từ lâu. William Deresiewicz cũng cho rằng suy nghĩ đầu tiên không bao giờ là suy nghĩ hay nhất; trái lại, nó thường là cái chúng ta đã nghe qua, hoặc từ lẽ thường tình.

Cái gọi là tư duy nhanh, mà theo cách nói của Daniel Kahneman là do System 1 chịu trách nhiệm, thì lại được vận hành bằng heuristics – những lối tắt trong tư duy. Có những lúc heuristics giúp chúng ta giải quyết vấn đề nhanh, hiệu quả. Nhưng cũng không ít khi chúng dẫn tới thiên kiến nhận thức (như availability heuristic – khi quyết định của chúng ta bị ảnh hưởng bởi những ký ức mạnh trong quá khứ).

❤️ Từ chỗ tư duy chậm, tôi nghĩ bước tiếp theo để có một cuộc sống an nhiên hơn, là phản ứng chậm lại. Lisa Feldman Barrett nói: Khi bạn nghe một điều gì đó, và bạn cảm thấy vô cùng tâm đắc với nó, thì khả năng là do điều đó trùng khớp với niềm tin sẵn có của bạn; và ngược lại, khi bạn thấy ghét điều mình vừa nghe, có thể là do nó đã xâm phạm tới niềm tin sâu thẳm trong tim bạn.

Mà niềm tin của chúng ta thì… đâu hẳn đã đúng.

Do đó, bằng cách phản ứng chậm lại, và tự nhận thức cảm xúc của chính mình, chúng ta đang rèn cho đầu óc thêm phóng khoáng và bớt thành kiến. Điều này còn liên quan tới hành vi của chúng ta trên mạng xã hội, khi bình luận về một vấn đề gây tranh cãi. Đưa ra ý kiến cá nhân là một việc không dễ dàng. Khi chúng ta suy nghĩ và phản ứng chậm lại một chút, chúng ta đang giúp nhau giải quyết được vấn đề, và tránh được những hiềm khích không đáng có.

Nhìn nhận theo cách này, nói sống chậm là sống đẹp đúng không ngoa.

🖋 Viết để hiểu mình và hiểu đời hơn

Xin thú thật, thỉnh thoảng tôi có vào xem thống kê số người mở email để đọc Cà-fê thứ Sáu. Có lúc số người mở thư rất ít, chưa được một nửa. Nhưng tôi không buồn, vì sự thật là tôi viết chủ yếu cho tôi.

Khi viết newsletter, tôi buộc phải viết làm sao cho lời văn sáng và dễ hiểu. Điều đó không dễ dàng một chút nào hết, nhưng tôi coi đây là cơ hội để luyện văn.

Vả lại, khi những ý tưởng chỉ nằm trong đầu, tôi thường có cảm giác mình hiểu chúng. Nhưng khi viết, tôi mới thấy có những chỗ tôi chưa hiểu tường tận, và phải nghiên cứu thêm. Viết để học là như vậy.

Rồi có khi viết được một lúc, tôi phải sắp xếp lại các ý trong bài vì thứ tự của chúng chưa hợp lý. Do đó, viết chính là một cách luyện tư duy, một dạng tư duy chậm mà chắc.

Cuối cùng, khi viết, ý sinh thêm ý, rồi ý này liên hệ ý kia. Cứ vậy mà tôi có được một mạng lưới kiến thức. Khi các thứ đan xen nhau, chúng ta thường nhớ chúng tốt hơn.

Trên đây là vài lời khuyên về business writing, nhưng tôi thấy nó cũng rất phù hợp với các dạng viết khác, ví dụ như newsletter hay thậm chí là bài viết IELTS.

✅ Tôi thích đọc các bài essay của Paul Graham. Các bạn có thể đọc bài phân tích văn của Graham ở đây, nhưng chính ông ấy cũng có chia sẻ một số lời khuyên về viết luận trên trang web của mình. Lời khuyên mà tôi thực hành khi viết newsletter này chính là: (1) không lên dàn ý chi tiết trước, mà cứ để ý dẫn dắt ý; (2) viết như thể mình đang trò chuyện 💭 ; và (3) bắt chước lối văn mình thích (ở đây tôi đang tập viết theo Nguyễn Hiến Lê)

Thư đã dài, và đêm đã khuya. Chúc mọi người ngon giấc! 💤

Về tác giả

quang

Quang tốt nghiệp Đại học Sư phạm TP.HCM và dạy tiếng Anh từ năm 2012.

Thêm bình luận

quang

Quang tốt nghiệp Đại học Sư phạm TP.HCM và dạy tiếng Anh từ năm 2012.

Liên hệ

Có ba miền tri thức: thứ ta biết, thứ ta biết là mình không biết, và thứ ta thậm chí không biết là mình không biết. Kết bạn, giao lưu, trao đổi và chia sẻ là cách chạm vào miền thứ ba - miền rộng lớn vô biên - nơi mà bạn có thể tìm thấy thứ thay đổi cuộc đời mình.